Kanser uzun yıllardır ileri yaşlarda görülen bir hastalık olarak bilinse de son yıllarda bazı kanser türlerinin genç yaş gruplarında daha sık görülmeye başladığı dikkat çekmektedir. Özellikle 50 yaşın altında ortaya çıkan ve “erken başlangıçlı kanser” olarak adlandırılan vakalardaki artış, bilim dünyasının üzerinde yoğun şekilde çalıştığı konular arasında yer almaktadır.
Hangi Kanserlerde Daha Sık Görülüyor?
Erken başlangıçlı kanserler denildiğinde akla ilk olarak kolorektal (kalın bağırsak) kanser gelmektedir. Son yıllarda özellikle 50 yaş altındaki bireylerde kolorektal kanser görülme sıklığında artış olduğu bildirilmektedir. Bunun yanı sıra meme, mide, pankreas ve bazı jinekolojik kanserlerde de genç yaş gruplarında artış gözlemlendiğine dair çalışmalar bulunmaktadır. Her ne kadar bu kanserler ileri yaşlarda daha sık görülse de genç bireylerde ortaya çıkmaları nedeniyle tanı süreci zaman zaman gecikebilmektedir.
Neden Artıyor?
Genç yaşta görülen kanserlerdeki artışın kesin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Ancak araştırmalar, yaşam tarzı değişiklikleri, çevresel faktörler ve genetik yatkınlığın birlikte rol oynayabileceğini göstermektedir.Obezite, fiziksel aktivitenin azalması, işlenmiş gıdaların fazla tüketilmesi ve bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler üzerinde en çok durulan faktörler arasındadır. Bununla birlikte uzmanlar, bu etkenlerin tüm vakaları açıklamak için yeterli olmadığını ve konuya ilişkin araştırmaların devam ettiğini vurgulamaktadır.
Genlerin Rolü Nedir?
Bazı bireylerde kanser gelişiminde kalıtsal genetik değişiklikler etkili olabilir. Özellikle ailede birden fazla kişide kanser öyküsünün bulunması, genç yaşta kanser tanısı alınması veya aynı kişide birden fazla kanser türünün görülmesi genetik yatkınlığı düşündürebilir.
Günümüzde gelişen genetik testler sayesinde bazı bireylerde kanser riskini artıran gen değişiklikleri belirlenebilmekte ve kişiye özel takip planları oluşturulabilmektedir. Bu sayede risk altındaki bireylerin daha yakından izlenmesi mümkün hale gelmektedir. Bununla birlikte genç yaşta görülen tüm kanserlerde aile öyküsü bulunmayabilir. Bu nedenle risk değerlendirmesi yapılırken yalnızca aile hikâyesine değil, bireysel ve çevresel faktörlere de dikkat edilmelidir.
Erken Tanının Önemi
Genç yaşta olmak kanser riskinin olmadığı anlamına gelmez. Uzun süren bağırsak alışkanlığı değişiklikleri, dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan kilo kaybı veya geçmeyen yorgunluk gibi belirtiler göz ardı edilmemelidir.Kanserle mücadelede erken tanı en önemli unsurlardan biridir. Risk faktörlerinin bilinmesi, gerekli durumlarda genetik danışmanlık alınması ve düzenli sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi, hastalığın erken evrede saptanmasına katkı sağlayabilir.