Onkoloji Genetik Testleri

Kapsamlı Genomik Profilleme (CGP) nedir?

Neredeyse her kanserin kendine özgü bir dizi moleküler değişikliği vardır. Kanserleri incelemek ve tedavi için giderek artan etkileri olan moleküler özellikler elde etmek adına teknolojiler geliştirilmiştir¹.

Yeni nesil dizileme (NGS) tekniklerindeki önemli gelişmeler, kapsamlı genomik profillemenin (CGP) hassas onkolojik tedaviler için yol gösterici bir araç olarak kullanılmasına yol açmıştır. Geçtiğimiz yirmi yıl, insan genomu projesinin tamamlanmasına ve bunun sonucunda NGS’nin icadına tanık oldu. Yüksek verimli yeni nesil dizileme teknolojileri (NGS), bireyselleştirilmiş kanser tedavilerinin, özellikle de gen hedefli (akıllı kanser ilaçları) tedavilerin keşfine ve yaygın kullanımına yardımcı olmuştur².

Tümörlerin genomik profilinin çıkarılması, kanser alt tiplerinin sınıflandırılmasını kolaylaştırır, hangi hastaların sistemik tedavilerden yararlanma olasılığının daha yüksek olduğunu belirleyebilir³.

Kapsamlı Genomik Profilleme (CGP) neden kullanılır?
Kapsamlı Genomik Profilleme (CGP) nedir?

Kapsamlı Genomik Profilleme (CGP) neden kullanılır?

Onkolojide ilaç geliştirme ve keşif hızı son yıllarda baş döndürücü bir hıza ulaştı ve 2023 yılında ABD Gıda ve İlaç Dairesi 17’si yeni olmak üzere 45 onkoloji ilacını onayladı⁴.

Kapsamlı genomik profilleme (CGP), Yeni Nesil Dizileme (NGS) teknolojisi sayesinde, aynı anda yüzlerce genin genetik değişikliklerini ve çoklu moleküler biyobelirteçleri tek bir testle tespit eder. Kişiselleştirilmiş tıp çağında, CGP, kanser teşhisi, tedavi seçimi ve prognoz tahmini için kullanılmaktadır⁵.

Likit (Sıvı) Biyopsi

Son yıllarda, kanserlerin teşhisi ve hastalığın takibine yönelik cerrahi teknikler, yavaş yavaş yerini Likit(Sıvı) Biyopsi gibi cerrahi olmayan yöntemlere bırakmaktadır⁶.

  • Likit(Sıvı) biyopsiler,
  • tümörün kolaylıkla tespiti,
  • hastalığın ilerlemesinin takibi,
  • hastalar için kişiselleştirilmiş bir tedavi planlaması ve hastaların tedaviye cevabını/direncini ölçerek onkoloji alanında köklü bir devrim yaratmıştır⁶.
Likit (Sıvı) Biyopsi
Herediter Kanser Panelleri

Herediter(Ailesel) Kanser Panelleri

Tüm kanserlerin yaklaşık %5-10’unun kalıtsal olduğu düşünülmektedir⁷. Bazı kanser türleri – özellikle meme, yumurtalık, kolorektal ve prostat kanseri – genlerden güçlü bir şekilde etkilenebilir ve ailesel olabilir⁸.

BRCA1 ve BRCA2, değişime uğradıkları takdirde kanser riskinizi artıran genlere örnektir. BRCA geninin bir varyantına sahip olmak, bir kadının meme kanseri ve yumurtalık kanseri geliştirme şansını büyük ölçüde artırır. Ayrıca bir erkeğin erkek meme kanseri ve prostat kanseri geliştirme şansını da artırır⁸.

Herediter Kanser testleri, meme, yumurtalık ve diğer kanserler için riskinizi anlamanıza ve yönetmenize yardımcı olabilir.

Kansere yakalanma olasılığınızı artıran bir genetik mutasyona sahip olup olmadığınızı bilmek, kanseri önlemek veya erken teşhis etmek için hangi adımları atacağınıza karar vermenize yardımcı olabilir. Genetik testten önce genetik danışmanlık, sizin ve ailenizin genetik testten fayda görüp görmeyeceğinizi öğrenmek için önemlidir⁹.

Genetik danışmanlık ve Herediter Kanser testleri, ailesinde belirli kanserler veya belirli kanser modelleri olan kişiler için önerilebilir. Aşağıdakilerden herhangi birine sahipseniz, genetik test hakkında bir genetik danışmanla konuşmayı düşünebilirsiniz¹⁰:

  • Kanserli olan birinci derece akraba (anne, baba, kız kardeşler, erkek kardeşler, çocuklar)
  • Ailede aynı kanser türüne yakalanmış çok sayıda akraba
  • Ailenizde tek bir gen mutasyonuna bağlı olduğu bilinen bir kanser kümesi (bazen BRCA gen mutasyonlarına bağlı olan meme, yumurtalık ve pancreas kanserleri gibi)
  • 1’den fazla kanser türüne sahip bir aile üyesi
  • Aile bireylerinin o kanser türü için normalden daha genç yaşta kansere yakalanmış olması
  • Nadir kalıtsal kanser sendromlarıyla bağlantılı kanserleri olan yakın akrabalar
  • Erkekte meme kanseri veya retinoblastom gibi nadir görülen bir kanser (sizde veya bir aile üyesinde)
  • Belirli bir ırk veya etnik köken (BRCA gen mutasyonları açısından daha yüksek riskle bağlantılı olan ırklar gibi)
  • Kalıtsal bir kanserle bağlantılı fiziksel bir bulgu (çok sayıda kolon polipine sahip olmak gibi)
  • Genetik test yaptırmış olan bir veya daha fazla aile üyesinde bilinen bir genetik mutasyon
  • Kalıtsal bir gen mutasyonuyla bağlantılı olabilecek özellikler gösteren kanser hücrelerinizin laboratuvar testleri

HRD Skoru

Araştırmacılar kanserin altında yatan genomikleri incelemeye devam ettikçe, kanser türleri arasında ortaya çıkan daha geniş moleküler belirteçleri ortaya çıkarmaya devam ediyorlar. Homolog rekombinasyon eksikliği (HRD) bu belirteçlerden biridir ve yumurtalık, meme, pankreas ve prostat kanserleri için tümör biyolojisinde artan bir öneme sahiptir¹¹.

Homolog rekombinasyon eksikliği (HRD= Homologous Recombination Deficiency ), hücrenin homolog rekombinasyon onarım (HRR) yolunu kullanarak DNA hasarını etkili bir şekilde onaramaması anlamına gelir. HRD sonucunda hücrede hatalar oluşur ve bu durum çeşitli kanserlerde tetikleyici rol oynamaktadır¹².

HRD Skoru

HRD ile ilişkili genomik belirteçler “scars(izler)” olarak da bilinir. Genomik izler, kromozomlarda yapısal değişikliklere neden. olan aberasyonlar olarak tanımlanabilir. En önemli genomik izler heterozigotluk kaybı (LOH), telomerik-allelik dengesizlik (TAI) ve büyük ölçekli durum geçişleridir (LSTs). Genomun bu üç anormalliğine birlikte bakıldığında, HRD’nin durumunu söylemek için kullanılabilecek bir genomik instabilite skoru (GIS) verir¹³.

HRD, yüksek dereceli seröz over(yumurtalık) karsinomunda (HGSOC) hem prediktif hem de prognostik değeri olan yeni bir biyobelirteçtir¹³.

HRD Skoru testi, bir hastanın PARP inhibitörleri tedavisi denilen yeni nesil kanser ilaçlarının kullanımının uygun olup olmadığını belirlemek için yapılır. Uluslararası kılavuzlar, yumurtalık kanseri olan tüm hastaların HRD testi yaptırması gerektiğini söylemektedir¹³.

“Gencare sağlık hizmeti sunan bir kuruluş değildir. Gencare tarafından yukarıda ve bu sitede paylaşılan bilgiler ve açıklamalar, sadece bilgilendirme amaçlıdır. Hastalık değerlendirme ve/veya teşhis amaçlı kullanılmamalıdır. Tüm tıbbi durumlar profesyonel tıbbi değerlendirme, teşhis ve tedavi gerektirir. Eğer kanser veya başka bir sağlık sorunuyla ilgili şüpheleriniz varsa, derhal uzman hekiminize başvurmalısınız. Unutmayın ki kendi kendinize teşhis koymak veya çevrimiçi kaynaklara güvenmek, sağlığınıza zarar verebilir.”

  1. https://doi.org/10.1053/j.seminoncol.2011.01.013
  2. Pankiw, M., Brezden-Masley, C. & Charames, G.S. Comprehensive genomic profiling for oncological advancements by precision medicine. Med Oncol 41, 1 (2024).
  3. Chakravarty, D., Solit, D.B. Clinical cancer genomic profiling. Nat Rev Genet 22, 483–501 (2021).
  4. Oncology (Cancer): Hematologic Malignancies Approval Notifications. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/oncology-cancer-hematologic-malignancies-approval-notifications
  5. Tjota YW et al. J Appl Lab Med. 2024 Jan 3;9(1):76-91.
  6. Lone SN, Nisar S, Masoodi T, et al. Liquid biopsy: a step closer to transform diagnosis, prognosis and future of cancer treatments. Mol Cancer. 2022;21(1):79. Published 2022 Mar 18. Accessed 8/11/2022.
  7. https://www.cancer.gov/about-cancer/causes-prevention/genetics/genetic-testing-fact-sheet.
  8. https://www.nhs.uk/conditions/predictive-genetic-tests-cancer/
  9. https://www.cdc.gov/breast-ovarian-cancer-hereditary/testing/index.html
  10. https://www.cancer.org/cancer/risk-prevention/genetics/genetic-testing-for-cancer-risk/understanding-genetic-testing-for-cancer.html
  11. Yamamoto H, Hirasawa A. Homologous Recombination Deficiencies and Hereditary Tumors. Int J Mol Sci. 2021;23(1):348. Published 2021 Dec 29. doi:10.3390/ijms23010348
  12. Stewart MD et al.Homologous Recombination Deficiency: Concepts, Definitions, and Assays.Oncologist.2022 Jan;27(3):167-174. doi: 10.1093/oncolo/oyab053
  13. Mangogna A et al.J Pers Med. 2023 Feb 2;13(2):283. doi: 10.3390/jpm13020284